Information Consulting

Alireza Noruzi & Mohammadhiwa Abdekhoda 

Abstract

Google Patents (www.google.com/patents) includes over 8 million full-text patents. Google Patents works in the same way as the Google search engine. Google Patents is the global patent search engine that lets users search through patents from the USPTO (United States Patent and Trademark Office), EPO (European Patent Office), etc.  This study begins with an overview of how to use Google Patent and identifies advanced search techniques not well-documented by Google Patent. It makes several suggestions for improving Google Patents. This study also compares the citation counts provided by Google Patents for journals in the field of library and information science (LIS).  Finally, it concludes that Google Patents provides a free alternative or complement to other patent databases. It also addressed the advantages of Google Patents, for example, easy-use search interface and fast search engine; convenient access to patent images in PDF format; and fast downloads of PDF patent documents.

Keywords: Google Patents; Patent analysis; Patentometric 

Bibliographic information of this paper: Noruzi, Alireza, & Abdekhoda, Mohammadhiwa (2014). "Google Patents: The global patent search engine."   Webology, 11(1), Article 122. Available at: http://www.webology.org/2014/v11n1/a122.pdf

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و ششم تیر 1393ساعت 4:43  توسط علیرضا نوروزی  | 

بخش صفحه آرایی و ویراستاری «کلینیک اطلاعات ایران» درصدد است تا زمینه نشر پایان نامه های دکترا و کارشناسی ارشد که مبانی نظری و تئوری قوی و ارزشمند دارند فراهم نماید.

چندین ناشر خارجی در سطح بین المللی وجود دارند که پایان نامه های دانشجویی را بی کم و کاست در قالب کتاب چاپ می کنند. قابل ذکر است که کلینیک اطلاعات برخلاف این ناشران کل پایان نامه را چاپ نخواهد کرد چون پایان نامه هایی که مطالعه موردی و پیمایشی هستند داده های آنها پس از چند سال ارزش و اعتبار علمی ندارند. بنابراین، فقط فصل دوم پایان نامه که مبانی نظری و تئوری است را پس از ویرایش با همکاری نشر ... چاپ خواهد کرد. ممکن است صفحات مقدماتی فصل اول نیز ارزش استفاده در کتاب داشته باشد.

اگر پایان نامه ای حداقل شصت صفحه در قطع وزیری (چهل صفحه آ چهار با فونت سیزده بی زر یا بی لوتوس) مبانی نظری داشته باشد و شیوه استنادی درون متنی و مآخذنویسی آن درست باشد مورد بررسی قرار خواهد داد. شرط اصلی این است که موضوع پایان نامه بحث روز در حوزه علم اطلاعات، ارتباطات و دانش شناسی باشد و ارزش چاپ در قالب کتاب داشته باشد. در ضمن، ممکن است از نویسنده خواسته شود که به مدت چند ماه کل منابع جدید در آن حوزه را مطالعه نماید و مباحث نظری را تکمیل نماید. چنانچه وقت مطالعه و همکاری ندارید اقدام به این کار نفرمایید. با سپاس

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم تیر 1393ساعت 6:56  توسط علیرضا نوروزی  | 

این نوشته حاوی پیشنهادها و راهنمایی هایی در خصوص انگلیسی نویسی مآخذ پارسی زبان در آثار علمی است که می تواند مورد استفاده دفاتر مجله های علمی و دانشگاهی کشور قرار گیرد. این نوشته حاصل تجربه نویسندگی، داوری، ویراستاری، و سردبیری مجلات و مقالات علمی است. امیدوارم که برای دفاتر مجلات علمی کشور و نویسندگان مقالات سودمند باشد.

همین جا از جناب آقای پرفسور جعفر مهراد ریاست محترم مرکز آی.اس.سی. (پایگاه استنادی علوم جهان اسلام) و مرکز تحت مدیریت ایشان به خاطر انتشار نوشته حقیر کمال تشکر و قدردانی را دارم.

 مشخصات کتابشناختی: نوروزی، علیرضا (1393). انگلیسی نویسی مآخذ پارسی زبان در آثار علمی. شیراز: نامه ‏ی پارسی.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هشتم خرداد 1393ساعت 0:37  توسط علیرضا نوروزی  | 

تا سال هزار و سیصد و هشتاد و یک در کمتر متونی در رشته حقوق عبارت «حقوق مالکیت فکری» به کار رفته است. اغلب حقوقدانان از عبارت «حقوق مالکیت معنوی» استفاده می کردند و هنوز هم برخی از آنان از این عبارت استفاده می نمایند. در سال هشتاد و یک کتابی با عنوان «حقوق مالکیت فکری، حق مؤلف و مالکیت صنعتی» به رشته تحریر درآوردم که برخواسته از پایان نامه کارشناسی ارشد و یک سال مطالعه پس از آن بود. این اثر حقوقدانان را خواسته یا ناخواسته در برابر اصطلاح جدید «مالکیت فکری» قرار داد و بعدها  دوره کارشناسی ارشد با عنوان «حقوق مالیکت فکری» در برخی دانشکده های حقوق ایجاد شد. اگرچه کتاب پیش گفته در برخی از دانشکده های حقوق و آثار حقوقی مورد استفاده و استناد قرار گرفته است؛ اما متاسفانه از آنجا که ناشر آن خارج از حوزه حقوق و قانون بود، آن طور که باید و شاید پخش نشد و مورد استفاده و استقبال قرار نگرفت.

نشر کتاب مناسب توسط ناشر مناسب و تخصصی بسیار حائز اهمیت است.تصمیم دارم که این کتاب را ویرایش تا در صورت امکان توسط یک ناشر تخصصی در حوزه حقوق و قانون به چاپ برسد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هشتم خرداد 1393ساعت 0:36  توسط علیرضا نوروزی  | 

Fractionation of information

تقسیم یا شکستن اطلاعات و جزء به جزء کردن آن یکی از تکنیک هایی است که در رسانه های خبری و همچنین هنگام ارسال پیام های تلفنی استفاده می شود. در واقع، یک خبر یا اطلاعاتی به اجزای مختلف تقسیم می شود و هر دفعه بخشی از آن ارسال می گردد تا ذهن مخاطب تحت تاثیر قرار گیرد و کل اطلاعات و خبر به صورت یکجا در اختیار او قرار داده نمی شود. این تکنیک به ویژه در ارسال پیام های تلفنی خیلی کارساز است و مخاطب را به هیجان می آورد و کنجکاو می شود که بداند که دنباله اش چیست؛ و آخر آن چی می شود. و فرستنده چه چیزی در ذهن و اندیشه خود دارد. لذا مخاطب سعی می کند که آن را دنبال کند و ممکن است از فرستنده بخواهد؛ آخرش؟ هدف؟ دنباله خبر یا اطلاعات؟

+ نوشته شده در  جمعه شانزدهم خرداد 1393ساعت 0:20  توسط علیرضا نوروزی  | 

روزی استاد محترم و برجسته ای گفت: «به شاگردان خود میدان دهید، وقتی که بزرگ شوند فراموش نخواهند کرد که شاگرد چه کسی بوده اند. برای آنها کم نگذارید، نترسید آنها هرگز جای شما را نخواهند گرفت. انرژی سرشار آنها را در جهت مثبت به کار گیرید تا رشد کنند و بزرگ شوند. به یاد داشته باشید که شاگردان هرگز معلمان و استادان خوب خود را فراموش نخواهند کرد و برخی از آنان را الگوی علمی، شخصیتی و رفتاری خود قرار می دهند.»

+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم مهر 1392ساعت 11:48  توسط علیرضا نوروزی  | 


Résumé 
Par relation, nous entendons l'association, la connexion et l'interaction entre différentes entités. Sur la base de cette définition, une relation bibliographique est l'association, la connexion et l'interaction entre différentes entités bibliographiques, ou entre des composants de ces entités. « Une œuvre connexe est une œuvre liée à une autre œuvre par un rapport privilégié (c'est-à-dire une adaptation, un commentaire, un supplément, une suite, ou comme partie d'une œuvre plus vaste) » (RDA 25.1.1.1). Le modèle conceptuel du FRBR est bâti sur des relations entre les entités bibliographiques et parmi elles. « Les relations [bibliographiques] ont pour utilité d'être le véhicule par lequel le lien entre une entité et une autre peut être décrit, et donc le moyen par lequel l'utilisateur reçoit assistance dans sa navigation de l'univers représenté dans une bibliographie, un catalogue, ou une base de données bibliographique. » [IFL 09]. Le chapitre cinq du rapport final du FRBR est consacré aux relations bibliographiques. 
 Les relations bibliographiques sont souvent rendues explicites par une note ou un moyen similaire qui indique l'existence d'une relation entre l'entité décrite dans la notice et une autre entité, et représente clairement la nature de cette relation (par exemple « Traduit de l'italien Intima stanza » quand il s'agit d'une relation au niveau de l'expression ou « Scénario de F. Truffaut et J. Gruault, d'après le roman du même titre de H.-P. Roché » s'il s'agit d'une relation au niveau de l'œuvre). Il est important de retenir que dans le modèle du FRBR, une relation n'est pas opérationnelle tant que les entités de chaque côté de la relation ne sont pas identifiées explicitement [IFL 09]. Par exemple, «d'après un roman de Moshe Gaash », « d'après un court métrage d'animation » ne présentent pas une relation d'œuvre à œuvre explicite, mais « d'après le roman Spying on Dracula de Mary Labatt » indique une relation explicite.

Arsenault, Clément and Noruzi, Alireza. Les relations bibliographiques entre une œuvre et une autre œuvre selon le modèle FRBR : la perspective canadienne. 2012 In: L’organisation des connaissances : dynamisme et stabilité. Hermès science et Lavoisier, pp. 105-117. [Book chapter]

برچسب‌ها: سازماندهی دانش
+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم مهر 1392ساعت 17:44  توسط علیرضا نوروزی  | 

رابط کتابخانه (Library Liaison)، کارمند یا مسؤولی است که به طور رسمی از طرف کتابخانه به عنوان مسؤول، نماینده یا رابط بین کتابخانه و یک واحد علمی یا پژوهشی خاص (مانند: گروه، دانشکده، مرکز پژوهشی، برنامه درسی خاص، و ...) در سطح یک دانشگاه، دانشکده، مرکز پژوهشی یا یک شرکت به کار گماشته می‏شود. این سمت یا مسؤولیت بیش‏تر در کتابخانه‏ های دانشگاهی، دانشکده ای، پژوهشگاهی و تخصصی (شرکت‏های بزرگ و مراکز علمی تخصصی) مطرح می‏شود.

نقش اصلی رابط کتابخانه، تقویت ارتباطات بین کتابخانه و برنامه های علمی دانشگاه یا مرکز مربوطه است. بنابراین، انتظار می‏رود که رابط کتابخانه نیازهای اطلاعاتی واحد مربوط به خود را به درستی شناسایی نماید و منابع اطلاعاتی مناسب را در زمان مناسب انتخاب، سفارش و تهیه نماید و بتواند در شورای انتخاب کتاب کتابخانه آن‏ها را مطرح نماید. لذا انتظار می‏رود که رابط کتابخانه با حوزه علمی/پژوهشی مربوطه آشنایی کامل داشته باشد و از سوی دیگر، منابع اطلاعاتی، محصولات و خدمات کتابخانه را نیز به درستی بشناسد و به آن واحد مربوطه معرفی نماید. برای درک بهتر این موضوع در اینجا مثالی ذکر می‏ شود. کتابخانه دانشکده علوم دانشگاه الف دارای ده گروه یا بخش (دپارتمان) است (مهندسی مواد، مکانیک، شیمی، فیزیک، زیست شناسی، زمین‏شناسی و ...). یک کتابدار واحد نمی تواند با تمامی منابع اطلاعاتی در تمامی حوزه های علمی آشنا باشد. در یک دانشکده، در آرمانی ترین حالت، لازم است که برای هر گروه یا بخش خاص، رابط یا مسؤول ویژه ای به کار گماشته شود که دانش موضوعی تخصصی را داشته باشد. در کتابخانه های دانشکده ای یا دانشگاهی به طور معمول برای هر گروه یا بخش، یک رابط ویژه تعیین می‏گردد و شرح شغلی یا شرح مسؤولیت‏های او نیز از سوی مدیر کتابخانه تعیین می‏گردد.


برچسب‌ها: کتابخانه, کتابدار, رابط کتابخانه
+ نوشته شده در  دوشنبه هشتم مهر 1392ساعت 13:57  توسط علیرضا نوروزی  | 

بررسی تأثیر شیوه های نمایه سازی بر بهسازی بازیابی تصاویر با استفاده از موتور جستجوی گوگل

دانشجو: صالح رحیمی

استاد راهنما: دکتر مرتضی کوکبی

استادان مشاور: دکتر فریده عصاره و دکتر علیرضا نوروزی

دانشگاه شهید چمران اهواز، گروه کتابداری و اطلاع‏رسانی

 چکیده 

هدف از این پژوهش بررسی تأثیر شیوه‏های نمایه سازی بر بهینه سازی بازیابی تصاویر با استفاده از موتور جستجوی گوگل می‏باشد. پژوهش حاضر از نوع پژوهش کاربردی است. روش پژوهش مورد استفاده، از نوع پژوهش مبتنی بر فناوری و نیمه تجربی است. نمونه پژوهش این مطالعه شامل 100 تصویر می‏باشد. هر تصویر 9 بار بر روی سایت اختصاصی با نشانی iiproject.ir بارنهاده شد. سایت اختصاص یافته شامل 9 پیوند (صفحه) با کدهای «عنوان تصویر»، «متن جایگزین تصویر»، «شرح حاشیه تصاویر به زبان فارسی»، «شرح حاشیه تصاویر به زبان انگلیسی»، «زبان مهارشده»، «زبان آزاد»، «اطلاعات قالب تصویر»، «اسم فایل» و «تصاویری که هیچ تغییری روی آن‏ها اعمال نشده» می­باشد. برای هر گروه از تصاویر ویژگی‏های خاص مفهومی منظور گردید. تحلیل شامل دو بخش و هر بخش شامل 9 پرسش پژوهش است: بخش نخست شامل بررسی تصاویر نمونه مورد پژوهش از طریق عملگرسایت (site:) و بخش دوم از طریق موتور جستجوی گوگل می‏باشد. تعداد تصاویر بازیابی شده بر اساس عملگر سایت 151 تصویر از کل تصاویر به کار رفته در پژوهش که تعداد 900 تصویر بوده است، می‏باشد. آماره خی‏دو جهت بررسی تفاوت فراوانی تعداد تصاویر بازیابی شده بر اساس کدهای مختلف معنی­دار بوده است و نشان می‏دهد که تعداد تصاویر بازیابی شده در کدهای مختلف، متفاوت بوده است. تخصیص عنوان و شرح حاشیه تصویر به زبان فارسی به ترتیب باعت افزایش رتبه و تعداد بازیابی تصاویر در مرحله بازیابی از طریق عملگر سایت می شود. آزمون کروسکال والیس برای سنجش تفاوت میانگین رتبه‏های بازیابی تصاویر در 9 گروه معنادار و از این‏رو میانگین رتبه بازیابی تصاویر در گروه‏های نه‏گانه متفاوت است. در بخش دوم تحلیل، از 9 کد بازیابی در 4 کد که شامل: عنوان تصویر، متن جایگزین تصویر، اطلاعات قالب تصویر و تصاویری که هیچ تغییری روی آن‏ها اعمال نشده، هیچ‏گونه تصویری بازیابی نشده و بنابراین تحلیل روی 5 کد باقیمانده شامل: شرح حاشیه تصویر به زبان انگلیسی، شرح حاشیه تصویر به زبان فارسی، اسم فایل، زبان نمایه سازی آزاد و زبان نمایه­سازی مهارشده صورت گرفته است. تعداد تصاویر بازیابی شده در این بخش شامل 417 تصویر است. از بین 5 کدی که تصاویر آن‏ها بازیابی شده­ تخصیص شرح حاشیه تصویر بیشترین تأثیر را در بازیابی تصاویر از نظر تعداد داشته است. بنابراین در بارنهادن تصاویر به وبگاه های مختلف توجه به این نکته باعث بازیابی بیشتر تصاویر از طریق موتور جستجوی گوگل می گردد. آزمون خی‏دو برای سنجش تفاوت فراوانی تصاویر بازیابی شده در 5 کد مذکور معنادار است و نشان می‏دهد که در کدهای مختلف به طور معناداری تعداد متفاوتی تصویر بازیابی شده است. تخصیص شرح حاشیه تصویر به زبان انگلیسی بیشترین و تخصیص اسم فایل به تصاویر کمترین تأثیر را در رتبه بازیابی تصاویر در نمونه پژوهش دارد. آزمون کروسکال والیس برای سنجش تفاوت رتبه‏های گروه‏های پنج‏گانه، معنادار است. پیشنهاد می شود نمایه سازان و مدیران وبگاه ها در استفاده از تصاویر متغیرهای تأثیرگذار را مد نظر قرار دهند.

کلیدواژه ها: نمایه سازی تصاویر، ذخیره و بازیابی تصاویر، نمایه سازی مفهوم-محور، نمایه سازی محتوا-محور، فاکسونومی، رده‏بندی مردمی، نمایه سازی مشارکتی، موتور جستجوی گوگل، وبگاه دانشگاهی 


برچسب‌ها: نمایه سازی تصاویر, ذخیره و بازیابی تصاویر, نمایه سازی مفهوم, محور, نمایه سازی محتوا
+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم مهر 1392ساعت 16:55  توسط علیرضا نوروزی  | 

نويسندگان: صالح رحيمی، مرتضی کوکبی، فريده عصاره، عليرضا نوروزی

چکیده

هدف: هدف از نگارش اين مقاله بررسی روش‏های مختلف نمايه سازی تصاوير است. از ‌آن‏جا‌ که يک تصوير ارزشی برابر هزار واژه دارد، مقاله حاضر پيرامون اهميت تصوير و نمايه سازی آن بحث می‌کند. روش: در اين مقاله با بررسی و مرور متون حوزۀ نمایه سازی تصاوير بر اساس روش اسنادی (کتابخانه‏ای) و به شيوه پژوهش توصيفی، رويکردهای مختلف در نمایه سازی تصاوير مورد مداقه قرار گرفته است. يافته‌ها: در مقايسه با نمایه سازی متون، نمایه سازی تصاوير دارای پيچيدگی‌های بيشتری است. تصاوير دارای ويژگی‏های مختلف و سطوح معنايی بيشتری هستند و اين خود باعث تفاوت در روش‌های نمايه‌سازی و بازيابی تصاوير می‌گردد.

اصالت/ارزش: اين مقاله شيوه‏های مختلف نمایه سازی (نمایه سازی مفهوم-محور، نمایه سازی محتوا- محور و نمایه سازی مشارکتی يا فاکسونومی) تصاوير را مورد بررسی قرار مي‏دهد. در اين مقاله همچنين ويژگی‏ها و محدوديت‏های نمایه سازی مفهوم-محور که مبتنی بر متن است و تشخيصی انتزاعی و شفاهی از مفاهيم سطح بالا (واژگان) در يک تصوير دارد، و نمایه سازی محتوا-محور که مبتنی بر پيکسل است و از الگوريتم‏های رايانه ای برای تشريح ويژگی‏‏های سطح پايين (رنگ، بافت، شکل ...) استفاده می‌کند بررسی شده است. 

کلیدواژه ها: نمایه سازی تصاویر، ذخیره و بازیابی تصاویر، نمایه سازی مفهومی، نمایه سازی محتوایی، فاکسونومی، رده بندی مردمی، نمایه سازی مشارکتی 

مشخصات کتابشناختی: کوکبی، مرتضی، رحیمی، صالح، عصاره، فریده، و نوروزی، علیرضا (1392). تأملاتی بر نمایه سازی تصاوير: يک تصوير ارزشی برابر با هزار واژه. تحقيقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، دوره 19، شماره 2، پیاپی 73، ص. 257-276.


برچسب‌ها: نمایه سازی تصاویر, ذخیره و بازیابی تصاویر, نمایه سازی مفهومی, نمایه سازی محتوایی, فاکسونومی
+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم مهر 1392ساعت 16:42  توسط علیرضا نوروزی  | 

آرشیوشناسی به معني تشريح، تفسير، توصيف، و بررسي سند است. آرشیوشناسی عبارت است از مطالعه شکل مادی و فیزکی اسناد آرشیوی، مقایسه اختلاف موجود در اسناد، تحریرها و نسخه‏ها به منظور تعیین تاریخ دقیق اسناد. به دیگر سخن، آرشیوشناسی شامل بررسی و مطالعه مفاهیم، نظریه‏ها، اصول،  فنون و شیوه‏های ذخیره، نمایه‏سازی، فهرست‏نویسی، پردازش، طبقه‏بندی، مدیریت و بازیابی اسناد و اقلام آرشیوی است. آرشیوشناسی محصول دانش تولید و ساختارمند شده بشر در طول تاریخ است که در قالب اسناد آرشیوی به صورت مضبوط و مکتوب درآمده‏اند. آرشیو و آرشیوشناسی برخاسته از نیاز همیشگی بشر به طبقه‏بندی و نگهداری اسناد و مدارک به منظور بازیابی مجدد آن‏هاست. بنابراین، این حوزه علمی نوین از مطالعه شیوه‏های سنتی آرشیو و بایگانی اسناد تا ذخیره و بازیابی دیجیتالی اسناد آرشیوی را در برمی‏گیرد.  بایگانی و آرشیو کردن اسناد هم اصولی دارد، برای نمونه، صحت و قابلیت اطمینان اسناد، صداقت و امانت‏‏داری اسناد، و قابلیت استفاده اسناد در بایگانی و آرشیو کردن اسناد برای شناخت میراث مستند و تاریخ هر ملتی بسیار حائز اهمیت دارد، همان‏گونه که اسناد پزشکی برای شناخت تاریخچه سلامت و بیماری‏های یک شخص در حوزه پزشکی مهم است. آرشیوشناسی یا علم آرشیو در ایران در دوران طفولیت خود به سر می‏برد.

کلیدواژه‏ها: آرشیو، آرشیوشناسی، علم آرشیو، سند، سندپردازی، سندآرایی


برچسب‌ها: آرشیو, آرشیوشناسی, علم آرشیو, سند, سندپردازی
+ نوشته شده در  دوشنبه یکم مهر 1392ساعت 23:47  توسط علیرضا نوروزی  | 

پروفسور اف دبلیو لنکستر (فردریک ویلفرید لنكستر) نویسنده برجسته در علم اطلاعات و دانش شناسی (کتابداری و اطلاع رسانی) به ویژه در حوزه نمایه سازی و چکیده نویسی و استاد دانشگاه ایلینویز آمریکا، در سن هفتاد و نه سالگی دار فانی را وداع گفت. لنکستر یکی از برجسته ترین نویسندگان حوزه نمایه سازی در جهان است که آثار ارزشمندی در این حوزه به رشته تحریر درآورده است. برخی از آثار لنکستر در ایران هم به زبان پارسی ترجمه شده است. برای دیدن برخی از آثار لنکستر در پژوهشگر گوگل عبارت زیر را جستجو کرده و یا روی این پیوند کلیک نمایید.

author: F. W. Lancaster

سالها پیش مصاحبه ای با او در شیرازه منتشر شده است که در اینجا قابل دسترس است.


برچسب‌ها: نمایه, نمایه سازی
+ نوشته شده در  یکشنبه سی و یکم شهریور 1392ساعت 0:38  توسط علیرضا نوروزی  | 

اطلاع‏گاه: مکان یا محلی است که در آن اطلاعات و اخبار به بحث و تبادل نظر و اشتراک گذاشته می‏شود.

در جوامع کشاورزی در روستاها و دهکده ها مردم برای کسب اطلاعات و خبر، به سر چشمه یا میدان اصلی می رفتند تا ببینند که چه خبر است.

در جوامع صنعتی مردم برای کسب خبر، به قهوه‏خانه، میخانه، کلیسا، مسجد، کتابخانه و ... می روند تا کسب اطلاعات کنند و در جریان اخبار روز باشند.

در جوامع فراصنعتی یا به قولی جوامع اطلاعاتی که مردم پشت سیستم های اطلاعاتی خود نشسته اند و ارتباطات رو در رو کم‏تر شده است، نیاز به یک محیط یا پاتق اطلاعاتی یا «اطلاع‏گاه» دارند. اطلاع‏گاه مردم امروز فیس‏بوک و شبکه‏های اجتماعی است.

به طور خلاصه: اطلاع‏گاه (Information ground)، یعنی محل تبادل و اشتراک اطلاعات. این واژه خودساخته از ترکیب دو واژه اطلاع (اطلاعات) و پسوند «گاه» به معنای محل گرفته شده است. ترکیب های مشابه آن: دانشگاه، زیارتگاه، تفرجگاه، بزمگاه، و ... است.

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم شهریور 1392ساعت 16:53  توسط علیرضا نوروزی  | 

قانون پنجم رانگاناتان برای کتابخانه و کتابداری می گوید: «کتابخانه موجودی زنده و پویاست». اما به نظر می‏رسد که حرف‏های رانگاناتان درباره کتابخانه به عنوان یک موجود زنده و فعال که اجزای زنده‏ای دارد، درست تعبیر نمی‏شود. در زیست‏شناسی اُرگانیسم (موجود) را این‏گونه تعریف می‏کنند:  اُرگانیسم یا اَندامگان به معنای یک موجود (سامانه) زنده و مرکب از اعضاء می‏باشد که با تأثیرشان بر یکدیگر، امکان تطابق و سازگاری با محیط و تضمین بقاء و پایداری کل آن موجود زنده را فراهم می‏نمایند. موجودات زنده و فعال با مشخصه‏های زیر از غیرزنده‌ها متمایز می‌شوند: پاسخ به محرک، تولید مثل، رشد، بقا و ترمیم خود. اگر با این تعریف زیست‏شناختی به تعریف رانگاناتان از کتابخانه نگاه شود می‏بینیم که کتابخانه لازم است پاسخ‏گوی نیازهای جامعه باشد؛ تولید مثل کند و واحدهای جدید متناسب با پیشرفت فناوری ایجاد کند؛ رشد داشته باشد؛ و برای حفظ بقای خود هر از گاهی ترمیم و بازسازی شود. لذا نبایستی فقط به تغییر نام این موجود زنده اکتفا کرد.

آنچه که از حرف‏های برخی از دوستان برداشت می‏شود این است که فکر می‏کنند (البته مطمئن نیستند) که تنها لازم است که نام این موجود عوض شود؛ و کم‏تر به کارکردها، محتوا و درون‏مایه، مسائل شغلی، ارتقای حقوق و مسائل صنفی آن فکر می‏کنند. برخی از دوستان درون‏مایه و آب حیات این موجود زنده که آن را فعال و زنده نگه می‏دارد را فراموش کرده‏اند. برخی فکر می‏کنند که با تغییر نام کتابداری به دانش‏شناسی؛ تغییر واژه کتابخانه به دانش‏خانه؛ و کتابدار به دانش‏دار، از این پس همه مشکلات حل می شود و همه در برابر آن‏ها تعظیم خواهند کرد. البته امیدوارم که مشکلات حل شود، ما که بخیل نیستیم. آرزوی ما هم رشد و توسعه فرهنگ کتابخوانی و کتابخانه‏داری است. اما شاید روزی برسد که همین هایی که داعیه دار تغییر نام بودند، توی سر خود بزنند که کاش می شد ما را کتابدار نامید که حداقل کتابخانه ها ما را استخدام کنند. 

تجربه:

از  مهدکودک‏های فرانسه و کانادا دیدن کردم، داخل هر کلاس یک قفسه کتاب بود که روی آن نوشته بود

Bibliotheque

از مدارس فرانسه و کانادا دیدن کردم: داخل هر کلاس یک قفسه بود و روی آن باز هم نوشته بود:

Bibliotheque

در مدارس یک مکانی هم وجود دارد (یک ارگانیسم زنده و پویا) که روی آن نوشته است: Bibliotheque

البته این مکانیسم زنده و پویا فقط برای دیدن نیست؛ بلکه هفته‏ای یکبار معلم محترم تمامی بچه‏های کلاس خود را به آنجا می‏برد تا کتاب جدیدی انتخاب نمایند و کتاب هفته قبل خود را برگردانند. در دانشگاه‏ها و شهرداری‏ها هم هنوز مکانی وجود دارد که روی آن نوشته است بیبلیوتک یا لایبرری که این نام هرگز باعث نشده است که کسی آزرده شود و کارکنان آن ناراحت نیستند که چرا نام آن عوض نمی‏شود؛ بلکه خوشحال هم هستند.

بدینسان بود که به این نتیجه رسیدم که در حوزه کتابخانه‏داری ایران، ده‏هاست فقط روی نام این نهاد بیچاره بحث می‏شود و کمتر به مسائلی چون افزایش حقوق و مزایا، تغییر محتوای رشته و کتابخانه، بالا بردن سواد اساتید، ایجاد فرصت‏های شغلی جدید، دفاع از حقوق صنفی کتابدار، نظریه پردازی برای گسترش کتابخوانی در مهدکودک‏ها و مدارس که نخستین نهادهای آموزشی و فرهنگی هستند که کودک با آن‏ها برخورد می‏کنند، و ... پرداخته می‏شود. بحث درباره کتابخانه‏های عمومی و دانشگاهی که موضوع دیگری است که سخن گفتن در باب آن هم فایده‏ای ندارد.

هنوز هم یادم هست که هجده سال پیش وقتی که دانشجوی کارشناسی بودم یکی از سران این رشته می‏گفت که قرار است در مدارس کتابخانه ایجاد شود و با آموزش و پرورش صحبت می‏کنیم. هجده سال گذشت ولی دریغ از هرگونه تحولی در مدارس. متاسفانه ما مسائل پایه و زیرساخت‏های فرهنگی برای کتابخوانی و کتابخانه‏داری را رها کرده ایم و می‏گوییم چرا جامعه به ما کتابداران (ببخشید شما دانش‏شناسان و دانش‏داران) احترام نمی‏گذارند و رشته ما را نمی‏شناسند. 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم شهریور 1392ساعت 15:31  توسط علیرضا نوروزی  | 

بازنمایی اطلاعات چیست؟

بازنمایی اطلاعات، اصطلاحی است که دلالت دارد بر تمامی فنون، روش‏ها، فعالیت‏ها و امور مرتبط با توصیف و سازماندهی اطلاعات/دانش.

 دوستی در مورد درس «روش‏های بازنمایی اطلاعات» در برنامه دوره کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی – گرایش مدیریت اطلاعات، سؤال کرده بود. با تعجب و هیجان این عنوان را نگاه می‏کردم  و فکر می‏کردم که باید درس جالبی باشد. به سراغ شرح درس رفتم تا بدانم که چه موضوع هایی در آن گنجانده شده است. وقتی نگاهی بر شرح درس انداختم، متوجه شدم که همان درس «نمایه سازی و چکیده نویسی» است با ملغمه ای از بحث استانداردهای ابرداده ای در درس سازماندهی دانش پیشرفته.

نمی دانم چرا نام درسی که چهل سال «نمایه سازی و چکیده نویسی» بوده است و تمام متخصصان و کتابداران آن را بدین نام می شناسند به «روش‏های بازنمایی اطلاعات» تغییر داده شده است؟ در درس «نمایه سازی و چکیده نویسی» هم می‏توان از بحث نمایه سازی وب و اینترنت و اصول و فنون نمایه سازی مدرن حرف زد. شاید برخی از دوستان فکر کرده اند حال که نام گرایش «مدیریت اطلاعات» شده پس نام دیگری بهتر از «نمایه سازی و چکیده نویسی» برای این درس برگزیده شود. شاید هم دوستان خواسته اند که از دروس رشته بکاهند و با حذف درس سازماندهی دانش/اطلاعات و ادغام برخی از مباحث آن در این درس یک نام کلی تر و عام تر برای آن برگزینند.

قابل یادآوری است که نام یک پدیده، شئ، موجودیت، موجود (محصول، کالا، کشور، شهر، رشته، درس، و ... ) در طی زمان به برند آن موجود یا موجودیت تبدیل می‏شود و مایه اعتبار و وجه مشخصه آن است اما انگار برخی ها این را نمی دانند یا نمی خواهند بدانند.

از امروز اگر کسی از من بپرسد که درس  «روش‏های بازنمایی اطلاعات» چیست؟ خواهم گفت که درس «نمایه سازی و چکیده نویسی» با ملغمه ای از بحث استانداردهای ابرداده ای در درس سازماندهی دانش پیشرفته است. 

عنوان درس به فارسی: روش‏های بازنمایی اطلاعات

عنوان درس به انگلیسی: Information representation

تعدا واحد: 2             تعداد ساعات: 32

نوع واحد: الزامی،      نظری- عملی

هدف: کسب دانش در زمینه اصول، شیوه‏ها، استانداردها و نظام‏های گوناگون بازنمایی اطلاعات (نمایه‏سازی و چکیده‏نویسی) و کسب مهارت در روش‏های نمایه‏سازی در محیط‏های نرم‏افزاری

اهداف رفتاری:

-         توان تبیین مسائل مرتبط با بازنمایی اطلاعات در سیستم‏های اطلاعاتی

-         توان تجزیه و تحلیل محتوای منابع اطلاعاتی برای نمایه‏سازی و چکیده‏نویسی آنها

-         مهارت انجام امور مربوط به طراحی رکوردهای اطلاعاتی برای ذخیره در پایگاه‏های اطلاعاتی

سرفصل‏های اصلی درس:

-         تحول در منابع اطلاعاتی و محیط اطلاعات: گستره منابع، فرمت‏ها و ساختار منابع چاپی و دیجیتالی؛

-         تعریف‏ها، نظریه‏ها و مفاهیم بازنمایی (جانشین‏سازی= نمایه‏سازی و چکیده‏نویسی) اطلاعات؛

-         منبع اطلاعاتی به منزله موجودیت؛ الگوهای شئ‏گرا و رابطه-موجودیت در شناخت و بازنمایی؛

-         تحلیل ساختار منابع (منابع ساخت‏یافته و غیرساخت‏یافته)؛

-         تحلیل موضوعی: تحلیل متن، وزن‏دهی در بازنمایی اطلاعات؛

-         اصول نمایه‏سازی؛ معرفی و کاربرد روش‏ها و ابزارهای مختلف در این قلمرو؛ خلاصه‏نویسی و چکیده‏نویسی اسناد و مدارک؛

-         زبان‏های بازنمایی (کنترل شده؛ نیمه کنترل شده؛ به زبان طبیعی)؛

-         استانداردهای بازنمایی؛ کنترل مستند موضوعی و مستند نام‏ها؛

-         اصطلاح‏نامه‏ها و هستی‏شناسی؛ چگونگی استفاده از آنها در بازنمایی به قصد بازیابی و نمایش اطلاعات؛ از بازنمایی اطلاعات تا بازنمایی معنا؛

-         زبان‏های نشانه‏گذاری (HTML, SGML, XML) و استانداردهای فراداده‏ای در بازنمون اطلاعات

-       نمایه‏سازی خودکار؛ استخراج و پردازش متن؛ مروری بر نمایه‏سازی وب در موتورهای کاوش؛-         شیوه‏های نمایه‏سازی مقادیر در فیلدها در نرم‏افزارهای کتابخانه‏ای و پایگاه‏های اطلاعاتی؛ شیوه‏ها و معیارهای ارزیابی نظام‏های نمایه‏سازی و چکیده‏نویسی.


برچسب‌ها: نمایه, نمایه سازی, بازنمایی اطلاعات, بازنمایی دانش
+ نوشته شده در  دوشنبه یازدهم شهریور 1392ساعت 3:48  توسط علیرضا نوروزی  |